Wyniki analizy moczu mogą pomóc w rozpoznaniu m.in. chorób dróg moczowych, nerek i wątroby, w diagnozie cukrzycy i żółtaczki.

Podstawą rozpoznania jest przede wszystkim oznaczenie w surowicy krwi stężenia hormonów T3 i T4, a także wydzielanego przez przysadkę mózgową hormonu TSH, regulującego pracę tarczycy.

W wielu przypadkach u chorych ze zmianami ogniskowymi mózgu pojawia się konieczność wykonania biopsji. Wynika to z faktu, że zmiana taka może być zlokalizowana w miejscu niedostępnym operacyjnie lub – po prostu – jej usuwanie wiązałoby się ze zbyt dużym ryzykiem operacyjnym. W takich sytuacjach typowo stosowany jest system stereotaksji. Umożliwia on uzyskanie największej dokładności, sięgającej poniżej 1 mm, co sprawia, że neurochirurg niesłychanie precyzyjnie może umieścić narzędzie chirurgiczne głęboko w mózgu bez konieczności wykonywania szerokiego otwarcia czaszki.

Innym sposobem o nieco mniejszej dokładności jest system neuronawigacji, która w zupełności wystarcza do przeprowadzenia biopsji zmian o nawet kilkumilimetrowej średnicy.

Sen – ciąg powtarzających się zjawisk, w których następują różne fazy czynności mózgu i ciała. Prawidłowy powinien składać się z naprzemiennie występujących faz – non-REM i REM. Podobno tylko ta druga przynosi sny.

– Nie do końca wiadomo, czy tylko w fazie REM są sny – mówi dr Janusz Jakitowicz. – Prawdopodobnie w fazie REM pojawiają się przed naszymi oczyma barwne plamy, które z czymś nam się kojarzą. W fazie non-REM dodajemy do tego treści myślowe i łączymy te obrazy ze sobą, dopisując do nich mniej lub bardziej logiczny scenariusz. Pierwotnie wydawało się, że śnimy w fazie REM, a to dlatego że przebudzenie z tej fazy powoduje, iż pamiętamy sen.

Badania nad snem prowadzone są w kilku ośrodkach w Polsce. Poradnię Zaburzeń Snu odwiedzają ludzie, którzy najczęściej mówią: wcale nie śpię. Wtedy trzeba tę bezsenność określić, znaleźć przyczynę. I leczyć.

Badanie górnego odcinka przewodu pokarmowego, przeprowadzane przy użyciu endoskopu, przyrządu pozwalającego na zajrzenie do wnętrza badanego narządu. W przypadku badania żołądka przyrząd taki nazywamy gastroskopem. Nazwa badania pochodzi od greckich słów: gastro (żołądek) i skopeo, czyli patrzę, mówiąc inaczej – oglądanie żołądka.

Badanie to pozwala lekarzowi obejrzeć prawie w całości powierzchnię przełyku, żołądka, odźwiernika, dwunastnicy i brodawki Vatera (ujścia przewodów żółciowych i trzustkowych), pobrać wycinki tkanek do oceny mikroskopowej (np. test na obecność bakterii Helicobacter pylori), jak również obserwować zmiany zachodzące w badanych narządach.

Podczas gastroskopii można też tamować krwawienia z wrzodów, naczyń i nadżerek czy usunąć polip z żołądka. Gastroskop ma zastosowanie również w leczeniu żylaków przełyku.

Praktyka chirurgiczna z wykorzystaniem techniki laparoskopowej była jeszcze do niedawna mało rozpowszechniona; pierwsze operacje tego typu przeprowadzono w Niemczech w latach 80. W Polsce metoda laparoskopowa została po raz pierwszy zastosowana w operacji usunięcia pęcherzyka żółciowego (cholecystektomii); miało to miejsce w 1991 roku w Poznaniu, z wykorzystaniem sprzętu przywiezionego z Francji.

Trochę historii

Początki laparoskopii – metody diagnostycznej, która umożliwia zobrazowanie wnętrza organizmu ludzkiego – związane są z wynalezieniem endoskopu. W 1806 roku Filip Bozzini skonstruował przyrząd optyczny służący do wziernikowania narządów wewnątrz ciała człowieka. Dopiero jednak w połowie XIX wieku endoskop został po raz pierwszy wykorzystany do zabiegu przez francuskiego chirurga Antoine Jeana Desormeaux, którego uznaje się dziś za ojca laparoskopii.

Minęło kolejne pół wieku, kiedy to Georg Kelling przeprowadził za pomocą cystoskopu (przyrząd do wziernikowania pęcherza moczowego) udane badanie jamy otrzewnej u psa (1901 r.). Wreszcie zabieg ten na ciele ludzkim wykonał w 1910 roku szwedzki chirurg Hans C. Jacobaeus, również wykorzystując cystoskop.

Czynność wewnątrzwydzielnicza trzustki (jest też czynność zewnątrzwydzielnicza – wydziela sok trzustkowy) związana jest z tzw. aparatem wyspowym – wyspy Langerhansa. Znajdują się w nich komórki – jest ich kilka rodzajów wydzielające hormony peptydowe, m.in.: glukagon i insulinę.